Shqipëria, një vend i vogël me vetëm 2.4 milionë banorë, është shndërruar kohët e fundit në skenën e eksperimenteve politike dhe teknologjike që tërheqin vëmendjen e mediave botërore. Në qendër të kësaj skene është kryeministri Edi Rama, i cili, me gjatësinë e tij dy metra dhe me karrierën e mëparshme si artist, di të inskenojë realitetin politik si askush tjetër në rajon.

“Ministrja” jo-njerëzore Diella

Shembulli më i freskët është emërimi i një ministreje artificiale – Diellës, një inteligjencë artificiale e shndërruar në avatar. Me pamjen e një gruaje të butë, të veshur me kostum tradicional shqiptar, Diella paraqitet përmes mesazheve video edhe në debate parlamentare. Detyra e saj? Lufta kundër korrupsionit.
Megjithatë, përtej imazhit të saj folklorik, mbetet e paqartë kush e programon, kush e kontrollon dhe si do të garantojë transparencë reale. Për shumëkënd, më tepër sesa një instrument qeverisës, Diella është një instrument komunikimi – një mënyrë për Ramën që Shqipëria të bëhet lajm global si vendi i parë me një ministre jo-njerëzore.

Nga TikTok te “Vatikani mysliman”

Kjo nuk është hera e parë që Rama luan kartën e “të parit”. Në vitin 2024, ai shpalli ndalimin e TikTok-ut në Shqipëri, duke u bërë vendi i parë në botë me një vendim të tillë. Një vit më parë, ai befasoi opinionin ndërkombëtar me marrëveshjen për ndërtimin e kampeve të azilit të BE-së në Shqipëri. Po ashtu, ai propozoi krijimin e një “Vatikani mysliman” për urdhrin Bektashi në Tiranë, një ide që, edhe pse nuk ka marrë ende formë konkrete, i dha sërish jehonë ndërkombëtare.

SPAK – aleat apo kundërshtar i Ramës?

Në kontrast me këto projekte spektakolare, një zhvillim tjetër ka potencial të ndikojë thellësisht në skenën politike shqiptare: SPAK-u. I krijuar në vitin 2019 me presion të BE-së, ky institucion ka hetuar e goditur politikanë të lartë, madje edhe bashkëpunëtorë të ngushtë të kryeministrit. Ekspertët e shohin si instrumentin më të fuqishëm kundër korrupsionit në vend – dhe një potencial kundërshtar për vetë Ramën. Arrestimi i kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, është vetëm një shenjë e kësaj force në rritje.

Rama si “influencues” politik

Ajo që e dallon Ramën është mjeshtëria për të përdorur median si kapital politik. Ai paraqet ide të thjeshta, të kuptueshme dhe të reja, të cilat krijojnë jehonë ndërkombëtare. Vizitat e shpeshta të mediave si Zeit apo Süddeutsche Zeitung në Tiranë tregojnë se Rama ka ditur ta shndërrojë Shqipërinë në një “laborator testimi” që intereson opinionin global.
Në evenimente ndërkombëtare, ai shfaqet pranë figurave si Hillary Clinton apo Alex Soros, duke i dhënë vetes dhe vendit një profil më të madh nga sa do të lejonte madhësia reale e Shqipërisë.

Turizmi dhe imazhi i ri i vendit

Në këtë lojë të imazhit, Rama ka arritur rezultate të prekshme: Shqipëria është shndërruar në një destinacion turistik të kërkuar. Në vitin 2023, mbi 10 milionë vizitorë shkelën në plazhet e vendit, ndërsa deri në vitin 2025 pritet të jenë 12 milionë.
Edhe pse projekti i resortit luksoz të Jared Kushner ngjalli polemika, Rama e sheh turizmin elitar si oksigjen për zhvillimin e vendit. Njëkohësisht, ai lufton kundër stereotipeve që shqiptarët janë të lidhur vetëm me krimin, duke promovuar historinë e suksesit të diasporës dhe bashkëjetesën fetare të harmonishme në Shqipëri.

Shqipëria midis imazhit dhe realitetit

Në vend, kritikat janë të forta: shtypi shqiptar e akuzon Ramën se i kufizon liritë mediatike ndërsa shfaqet si kampion i lirisë për botën. Por në arenën ndërkombëtare, prania e tij e vazhdueshme në media ka vlerë të padiskutueshme. Për një vend të vogël, mes fuqive të mëdha, dukshmëria është shpëtim.
Ashtu siç tha një ditë Kaja Kallas, “nëse nuk e dinë që ekziston, nuk do të të vënë re”. Rama e ka kuptuar këtë rregull më mirë se kushdo tjetër./Okult